Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu genel olarak fazla derecede veya anormal derecede hareketli olma durumudur ve beyin ile davranışları etkiler. DEHB çoğunlukla aileler tarafından erken yaşlarda gözlenebilir. Hatta çocuk okula başladığı zaman oldukça belirgin bir şekilde kendini gösterir. Okula başlama yaşı olan 6 yaş ile bu zaman içerisinde DEHB teşhis için önemli bir süreçtir. Bu yaşlardan teşhis edilen bozuklukluğun yetişkinlikle beraber yavaş yavaş ortadan kalkması beklenir. Ancak bu durum her zaman böyle olmayabilir ve DEHB yetişkinlerde de sorun teşkil edebilir. DEHB teşhisi konulan bireylerde uyku ve anksiyete bozukluğu görülme olasılığı da yüksektir. Ancak bu bütün vakalarda görülmez. Ülkemizde yapılan araştırmalar her 20 çocuktan bir tanesinde DEHB görüldüğünü kanıtlamıştır.
DEHB sorunu yaşayan bireyler, dürtüsel davranışlarını kontrol etmekte zorlanırlar. Davranışlarının sonucunun ne olduğunu bilmeden hareket ederler. DEHB henüz bebek anne rahmindeyken ortaya çıkar. Sinir sistemi ve beyin gelişimi üzerinde etkisi vardır. Tüm bunların yanında ruhsal problemlerin ortaya çıkmasına sebep olan DEHB nörogelişimsel bir bozukluktur.
Bunun ortaya çıkmasının başlıca sebebi dikkat zayıflığı ve gereğinden fazla hareketliliktir. Tabii ki bu durum 5 yaş altında olan hareketli ve dikkatsiz çocuklar DEHB sorunu yaşıyor anlamına gelmez. Bu aşırı hareketlilik ve dikkatsizliğin sorun olup olmadığının anlaşılabilmesi için çocuğun yaşıtlarıyla kıyaslanması gerekir.
Bu çocukların öğretmenleri ve ebeveynleri kontrol altında tuatamaz. Hiperaktivite bozukluğu saldırganlık, alkol ve madde bağımlılığı görülme olasılığı normal bireylere göre yüksektir. DEHB bilinçaltında yatan zihinsel veya fiziksel bir sağlık durumunun belirtisi olarak ortaya çıkar. Hastalığın altında yatan birçok neden olmasına rağmen genetik aktarımın bu hastalıktaki etkisi %75 civarındadır. Yani ailesinde DEHB görülen çocukların çok büyük bir kısmında bunun görülme olasılığı vardır.
Uzman Ekibimizle , Sağlığınız Hakkında Danışmanlık veya Terapi Almak İçin Hemen İrtibata Geçin , Sizin için en uygun terapi sürecini hemen başlatalım. Web sitemiz üzerinden hızlı bir şekilde randevu oluşturarak bizlere ulaşabilirsiniz.
NOT!
DEHB olan bireyin genetik ve çevresel biyolojik etmenlere etkileşimi sebebiyle beyninin ön tarafında bozulma oluşur, bu bölgelerdeki kimyasal yapının da bozulmasına yol açmaktadır. Beynin ön tarafında çalışmayı düzenleyen kimyasal maddeler olan Dopamin ve Noradrenalin DEHB olan bireylerde normalden daha az aktivite sağlar ve bundan dolayı DEHB belirtileri görülmeye başlar.
1. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Nedir?
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, okul öncesi süreçte ve okul dönemindeki çocukların eğitim ve sosyal yaşamını olumsuz yönde etkileyen bir rahatsızlıktır. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), genetik sebeplerden oluşan, çocukluk döneminde başlayıp etkisi tüm bir yaşama yayılabilen, devamlılığı olan, çocukluk döneminde çok sık görülebilen nörobiyolojik/nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Aile ve sosyal çevrenin bu hastalık üzerinde bir etki göstermediği bilinmektedir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu çocuğun yaşı ve gelişim seviyesine göre değişen belirtilere sahiptir. Çocuğun yaşı ve gelişim düzeyine uygun olmayan dikkat sorunlarını barındırır, aşırı hareketlilik, dürtüsellik ve isteklerini erteleyememe dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun temel belirtilerindendir.
Çocuklarımız çok değerli birer mücevherdir, enerjiktir, kıpır kıpırdır, söz dinlemez, aileleri ve büyükleri kadar düzgün düşünemezler. Ancak;
Bu hareketli süreç devamlı, olağan bir durumsa
Bulunduğu her ortamda ve her an hiperaktifse,
Yakın yaşıtlarından ziyade büyük ölçüde hareketliyse ve bu fazla dikkat çekici görünüyorsa,
Söylenenleri duyamadan, göremeden, fark etmeden dikkatsiz davranıyorsa,
o zaman dikkat etmek ve bunun bir sağlık sorunu olduğunu değerlendirerek uzman yardımına başvurmak gerekir.
1.1. Hastalığın Nedenleri Nelerdir?
Genel olarak genetik etkenlerden kaynaklanmakla birlikte, bu etken DEHB’nin ortaya çıkışını tek başına açıklayamamaktadır. Genetik etkenlerin yanı sıra annenin hamilelik esnasında alkol kullanması, beslenme bozukluğu ve besin zehirlenmesi yaşaması, kimyasal zehirlere maruz kalması, doğum esnasında yaşadığı zorluklar, enfeksiyon ve kimyasal zehre maruz kalması ve demir eksikliği yaşaması gibi etkenler de DEHB’nin ortaya çıkışını tetiklemektedir.
Hiperaktivite bozukluğu genetik nedenlerden ve beyindeki yapısal farklılıklardan da kaynaklanır. Aile ve öğretmen tutumları direkt dikkat eksikliği ve hiperaktivite rahatsızlığına sebep olmaz. Genetik yatkınlığı olan bireylerde gebelikte sigara ve ilaç tüketimi (doğum öncesi), erken doğum komplikasyonları (doğum sırasında) ve geçirilen hastalıklar (doğum sonrası) dikkat eksikliği ve hiperaktive riskini arttırabilir.
Ayrıca çocuklarda “Karşı Gelme Bozukluğu”, “Davranım Bozukluğu” ve “Özel Öğrenme Güçlüğü” gibi rahatsızlıklarla birlikte ya da bunların bir sonucu olarak ortaya çıkabilmektedir.
2. DEHB Belirtileri Nelerdir?
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB ); Okul öncesi dönem ve okul çağında belirgin hale gelen, sıklıkla erişkinliğe kadar süren bir bozukluktur. Çocuğun davranışlarını kontrol etmesi ve dikkatini sürdürmesinde sorun vardır. Aşırı hareketlilik yaygın olarak görülür ancak bazı çocuklarda aşırı hareketlilik olmaksızın sadece dikkat sorunları da bulunabilir. Sıklık ve yaygınlık okul çağındaki çocukların %3-7’ünde yaygın olarak görülmekle birlikte erkek çocuklarda görülme sıklığı kız çocuklarına oranla 3-5 kat daha fazladır. Ayrıca Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı bölümlerine başvuran hastalar arasında DEHB tanısı alma oranı hem dünyada hem de Türkiye’de birinci sırada yer almaktadır. DSMVI’te “kendini gösterme şekline” göre bulgular aşağıdaki gibi incelenmektedir.
Hiperaktivite (Aşırı Hareketlilik) ve dürtüsellik belirtileri;
- Genelde elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp dururlar.
- Çoğunlukla sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkarlar.
- Anlamsız bir şekilde uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanırlar.
- Çoğu zaman sakin bir biçimde, boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır.
- Genellikle zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranırlar.
- Çok fazla konuşurlar.
- Genelde soru tamamlanmadan hemen cevabı verir.
- Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır.
- Genellikle başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer.
3. DEHB Tedavisi Nasıl Uygulanmaktadır?
Erişkin dönemde neredeyse bir kural olan psikiyatrik eş tanı ve erişkin yaşamın karmaşıklığı çocuklardan farklı olarak erişkin DEHB tedavisinde daha kapsamlı tedavi yaklaşımlarını gerekli kılmaktadır. Nörobiyolojik zemini olan DEHB için ilaç tedavileri bütüncül tedavi yaklaşımının temelini oluşturmaktadır. İlaçların erişkinde tıbbi ve ruhsal eş tanıları gözeterek planlanması gereklidir. Bundan sonra sıra sorun odaklı, yapılandırılmış bilişsel davranışçı psikoterapileri tedaviye eklemeye gelmektedir.
Etkili başa çıkma becerilerinin yokluğu sebebiyle bu bozukluğa sahip kişilerin çoğu tekrar eden başarısızlıklar başarısızlıklar yaşamıştır ya da yenilgi olarak adlandırabilecekleri deneyimleri olmuştur. Bu başarısızlık öyküleri kişinin kendi hakkında olumsuz düşünceler geliştirmesine yol açabilir. Bunun yanı sıra üstlendikleri görevler konusunda da işlevsel olmayan düşünceler geliştirebilirler. Sonuç olarak ortaya çıkan bu olumsuz düşünce ve inançlar var olan kaçınma davranışları ya da kandırılmayı arttırabilir. Tedavide bu bozukluğa sahip olanlar sıklıkla bildirdikleri gibi organizasyon ve planlama güçlükleri, dikkat dağınıklığı, kaytarma-kaçınma davranışları, iletişim zorluğu çekerler ve anksiyete-depresyon-öfke belirtilerine odaklı, yapılandırılmış bilişsel davranışçı psikoterapilerden önemli yararlar sağlayabilir.
Yaşam boyu devam eden dikkatsizlik, dürtüsellik ya da hiperaktivite yakınmaları olan tüm yetişkinlerde DEHB tanısı akla gelmelidir. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu yaşama, kişiler arası ilişkilere, okul ve iş dünyasına yansıyan olumsuz etkileri açısından toplumun ve sağlık hizmetlerinin önemli sorunlarından birisidir. DEHB ister çocukluk ister erişkinlik döneminde olsun sadece hastaları değil çevrelerini, ailelerini, ebeveynlerini de etkiler. Riskli sağlık davranışları açısından tehdit altında olan ergen ve genç erişkinlerde DEHB varlığında sigara ve madde kullanımı, yasal sorunlar, kötü akran ilişkileri, kendine güven kaybı, okul ve iş başarısında azalma ve psikiyatrik eş tanılar gözlenir.
Uzman Ekibimizle , Sağlığınız Hakkında Danışmanlık veya Terapi Almak İçin Hemen İrtibata Geçin , Sizin için en uygun terapi sürecini hemen başlatalım. Web sitemiz üzerinden hızlı bir şekilde randevu oluşturarak bizlere ulaşabilirsiniz.